Giảm 30% thuế thu nhập hộ kinh doanh: ai được, kê khai thế nào

Giảm 30% thuế là giảm trên doanh thu hay trên tiền thuế, và có phải làm thủ tục gì không? Đó là hai câu hỏi mà nhiều chủ tiệm nhỏ đang thắc mắc. Câu trả lời ngắn: giảm trên số thuế thu nhập phải nộp, và có thủ tục, dù khá nhẹ. Dưới đây là những điểm chính của chính sách, kèm ví dụ cho một hộ bán lẻ và một công ty nhỏ.

Căn cứ pháp lý và thời gian áp dụng

Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết 43/2026/QH16 tại kỳ họp bất thường, có hiệu lực từ 24/8/2026. Ngày 29/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 398/2026/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết, có hiệu lực ngay ngày ký. Chính sách áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027. Thông tin được đối chiếu từ báo Luật sư Việt Nam, Tạp chí Kinh tế Tài chính (chuyên trang Thuế Hải quan) và bản tóm tắt nghị định của Sapo.

Ai được giảm và điều kiện doanh thu

• Cá nhân cư trú có hoạt động kinh doanh, gồm cả người đăng ký hộ kinh doanh hoặc người đại diện được các thành viên hộ ủy quyền.
• Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp và tổ chức khác thành lập theo pháp luật Việt Nam có thu nhập từ sản xuất kinh doanh.
• Điều kiện chung: doanh thu năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng. Đúng 10 tỷ vẫn được giảm.

Với doanh nghiệp có chi nhánh hoặc địa điểm kinh doanh, doanh thu phải cộng gộp trên báo cáo tài chính tổng hợp. Người bán trên nhiều sàn thương mại điện tử cũng phải cộng doanh thu mọi kênh. Doanh nghiệp hình thành do chia, tách sau khi Nghị quyết có hiệu lực mà tổng doanh thu các bên vượt 10 tỷ đồng thì không được áp dụng, nên tách công ty để lọt ngưỡng không có tác dụng.

Loại thuế nào được giảm, loại nào không

Chỉ có thuế thu nhập được giảm: thuế thu nhập cá nhân với cá nhân kinh doanh, thuế thu nhập doanh nghiệp với tổ chức. Mức giảm là 30% số thuế phải nộp, không phân biệt phương pháp tính thuế mà hộ đang áp dụng. Doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi thuế thì tính 30% trên số thuế còn lại sau ưu đãi.

Nghị quyết và nghị định không đề cập thuế giá trị gia tăng, vì vậy phần thuế GTGT trên hóa đơn vẫn kê khai và nộp như bình thường. Các khoản phí, lệ phí khác cũng không nằm trong phạm vi giảm.

Cách kê khai theo quý, 6 tháng hoặc năm

1. Cá nhân, hộ kinh doanh: điền Mẫu số 01 trong phụ lục Nghị định 398 và nộp cùng hồ sơ khai thuế quý, 6 tháng đầu năm, 6 tháng cuối năm hoặc năm. Mẫu này khác tờ khai 01/CNKD quen thuộc.
2. Tổ chức khấu trừ, khai thay, nộp thay cho cá nhân, như sàn thương mại điện tử: dùng Mẫu số 02 nộp cùng tờ khai thuế TNCN.
3. Doanh nghiệp: tự xác định số thuế được giảm khi tạm nộp hằng quý nếu dự kiến doanh thu không quá 10 tỷ, rồi chốt lại khi quyết toán năm.
4. Đã khai mà quên phần giảm: được khai bổ sung, hoặc xác định số giảm khi quyết toán. Nếu đã nộp thừa, cá nhân kinh doanh được bù trừ hoặc hoàn trả cuối năm.

Doanh thu vượt 10 tỷ giữa năm thì sao

Đây là chỗ dễ bị động nhất. Với cá nhân kinh doanh, khi doanh thu lũy kế từ đầu năm vượt 10 tỷ đồng ở kỳ nào thì nộp Mẫu số 03 cùng hồ sơ kỳ đó và nộp bổ sung toàn bộ số thuế đã được giảm trước đó. Phần nộp bổ sung không bị tính tiền chậm nộp nếu nộp trong hạn của kỳ phát sinh. Với doanh nghiệp, phải khai và nộp đủ số thuế còn thiếu, kèm tiền chậm nộp theo khoản 3 Điều 24 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.

Lời khuyên thực tế: nếu doanh thu đang ở vùng 8 đến 10 tỷ và mùa cao điểm cuối năm sắp đến, đừng tiêu hết phần thuế được giảm. Hãy để riêng khoản này đến khi chắc chắn không vượt ngưỡng.

Ví dụ tính số thuế được giảm

Hai ví dụ dưới đây dùng số thuế giả định, vì số thuế thực tế phụ thuộc phương pháp tính và ngành nghề của từng người nộp. Mọi phép tính đều làm bằng python.

Với công ty, thuế suất 20% chỉ là giả định để dễ tính. Doanh nghiệp nhỏ có thể thuộc diện thuế suất thấp hơn theo luật hiện hành, khi đó số được giảm cũng nhỏ hơn tương ứng. Hãy để kế toán đối chiếu thuế suất đúng trước khi khai. Qua hai năm 2026 và 2027, công ty trong ví dụ giữ lại khoảng 72 triệu đồng.

Dùng khoản thuế giữ lại vào đâu

Khoản tiền vài triệu với hộ nhỏ hay vài chục triệu với công ty không làm thay đổi cục diện, nhưng dùng đúng chỗ thì có ích. Trong ngắn hạn, ưu tiên bổ sung vốn lưu động để không phải vay nóng lúc nhập hàng Tết, hoặc trả bớt khoản nợ có lãi cao. Cách lập lịch thu chi để tránh cảnh lãi trên sổ mà hết tiền được trình bày trong bài quản lý dòng tiền doanh nghiệp nhỏ.

Trong dài hạn, chính sách chỉ kéo dài hai năm. Đừng đưa khoản tiết kiệm thuế vào kế hoạch chi phí cố định như tăng tiền thuê mặt bằng hay ký hợp đồng dài hạn, vì từ năm 2028 số thuế có thể trở lại như cũ. Ai thực sự hưởng lợi từ một đợt giảm thuế còn tùy vào việc người bán có hạ giá hay không, câu hỏi được phân tích trong bài ai thực sự chịu thuế. Còn tranh luận về việc giảm thuế có giúp tăng thu ngân sách về sau hay không, bạn có thể đọc bài đường cong Laffer.

Câu hỏi thường gặp

Hộ kinh doanh có phải nộp đơn xin giảm không?

Không cần đơn riêng. Hộ tự kê khai số thuế được giảm bằng Mẫu số 01 nộp cùng hồ sơ khai thuế của kỳ.

Bán hàng online qua sàn có được giảm không?

Có, nếu tổng doanh thu mọi kênh không quá 10 tỷ đồng. Sàn khấu trừ thay sẽ giảm 30% số thuế khấu trừ theo Mẫu số 02.

Quý 3 năm 2026 đã nộp đủ thuế thì có lấy lại được không?

Được. Số thuế được giảm có thể khai bổ sung hoặc xác định khi quyết toán, phần nộp thừa được bù trừ hoặc hoàn trả.

Thuế GTGT có được giảm 30% không?

Không. Chính sách này chỉ áp dụng cho thuế thu nhập.

Lời kết

Chính sách giảm 30% thuế thu nhập hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ không đòi hỏi thủ tục phức tạp, nhưng đòi hỏi theo dõi doanh thu lũy kế sát sao. Kê khai đúng mẫu, để riêng khoản được giảm khi doanh thu gần ngưỡng và dùng tiền giữ lại cho vốn lưu động là cách tận dụng an toàn nhất. Khi có vướng mắc, hãy hỏi trực tiếp cơ quan thuế quản lý.