Kinh doanh mùa Tết: nhập hàng, vốn lưu động và tránh ôm tồn kho

Tính từ thứ Hai 9/11/2026, tức mùng 1 tháng Mười âm lịch, còn đúng 89 ngày nữa là đến mùng 1 Tết Đinh Mùi, thứ Bảy 6/2/2027. Với người buôn bán, đó là quỹ thời gian để chốt danh mục hàng, gom vốn và thương lượng với nhà cung cấp. Lỗ mùa Tết hiếm khi do bán chậm vài ngày, mà thường do nhập quá tay rồi ôm tồn kho sang tận tháng Ba.

Lịch mùa vụ Tết Đinh Mùi: các mốc cần ghi vào sổ

Hàng Tết chạy theo âm lịch, còn tiền hàng và tiền thuê trả theo dương lịch. Các mốc dưới đây được tính bằng chương trình âm lịch Việt Nam và đối chiếu với các trang lịch phổ biến.

Mốc âm lịch	Dương lịch	Việc nên làm
Mùng 1 tháng Mười	Thứ Hai 9/11/2026	Xem sổ năm trước, chốt dự báo
Mùng 1 tháng Mười Một	Thứ Tư 9/12/2026	Nhập đợt 1 hàng khô, hạn dài
Mùng 1 tháng Chạp	Thứ Sáu 8/1/2027	Nhập đợt 2, bày hàng, nhận đơn quà biếu
23 tháng Chạp	Thứ Bảy 30/1/2027	Cao điểm, chỉ nhập bù hàng chạy
29 tháng Chạp	Thứ Sáu 5/2/2027	Giao thừa, tháng Chạp năm nay thiếu
Rằm tháng Giêng	Thứ Bảy 20/2/2027	Hạn trả hàng và thanh lý tồn

Tết Bính Ngọ rơi vào 17/2/2026, còn Tết Đinh Mùi đến sớm hơn 11 ngày theo dương lịch. Nếu năm ngoái bạn nhập đợt cuối đầu tháng Hai thì năm nay phải đẩy lên giữa tháng Một, kẻo hàng về khi khách đã mua xong.

Dự báo nhu cầu từ số liệu bán năm trước

Dự báo tốt nhất cho sạp nhỏ đến từ chính cuốn sổ năm ngoái. Tách từng nhóm hàng thành ba con số: nhập, bán được, tồn. Lấy phần đã bán được làm gốc rồi nhân hệ số điều chỉnh. Ví dụ dưới đây là một sạp đồ Tết giả định ở chợ dân sinh, tính theo giá vốn, đơn vị triệu đồng.

Nhóm hàng	Nhập năm trước	Bán được	Tồn sau Tết	Kế hoạch năm nay
Bánh kẹo hộp	80	72	8	72 (giữ nguyên)
Hạt khô, mứt	60	57	3	60 (tăng 5 phần trăm)
Giỏ quà biếu	40	28	12	25 (giảm 10 phần trăm)
Đồ trang trí	20	12	8	10 (giảm 15 phần trăm)
Cộng	200	169	31	167

Năm trước sạp bán được 84,5 phần trăm lượng hàng nhập, 31 triệu nằm lại trong kho. Kế hoạch mới nhập 167 triệu, ít hơn 33 triệu nhưng sát lượng thực bán. Nếu khách đông hơn, phần thiếu bù ở đợt 2 chứ không ôm sẵn từ đầu.

Tính vốn lưu động cần có cho mùa Tết

Vốn lưu động mùa vụ bằng tiền hàng trả ngay, cộng chi phí mùa vụ, cộng dự phòng, trừ phần nhà cung cấp cho gối đầu.

• Tiền hàng: 167 triệu đồng.
• Nhà phân phối cho trả sau Tết 30 phần trăm nhóm bánh kẹo hộp: 72 x 30 phần trăm = 21,6 triệu.
• Chi phí mùa vụ (kệ thuê thêm, người bán thời vụ, túi hộp, vận chuyển): 20 triệu.
• Dự phòng 10 phần trăm tiền hàng để nhập bù: 16,7 triệu.
• Cần chuẩn bị: 167 + 20 + 16,7 trừ 21,6 = 182,1 triệu đồng.

Lúc căng nhất thường là cuối tháng Mười Một âm lịch, khi hàng đã về mà khách chưa mua nhiều. Cách lập bảng thu chi theo tuần có trong bài quản lý dòng tiền doanh nghiệp nhỏ.

Công thức điểm hòa vốn cho lô hàng Tết

Hàng Tết không bán được thường phải thanh lý dưới giá vốn, nên câu hỏi đúng là phải bán được bao nhiêu phần trăm lô hàng thì mới không lỗ.

Gọi C là tiền hàng, F là chi phí mùa vụ, m là tỷ lệ cộng lãi trên giá vốn, r là tỷ lệ thu hồi khi thanh lý. Tỷ lệ bán hết hòa vốn bằng (C + F trừ C x r) chia cho (C x (1 + m) trừ C x r). Với C = 167 triệu, F = 20 triệu, m = 30 phần trăm, r = 50 phần trăm, kết quả khoảng 77,5 phần trăm.

Bán hết toàn bộ thì lãi khoảng 30,1 triệu, nhưng nếu chỉ bán được 84,5 phần trăm như năm trước, lãi còn chưa tới 10 triệu. Hai cách nới khoảng an toàn: tăng tỷ lệ thu hồi bằng điều khoản trả hàng, và đặt giá riêng cho từng nhóm thay vì cộng lãi đồng loạt, như phân tích trong bài chiến lược định giá sản phẩm.

Thương lượng với nhà cung cấp: trả hàng và gối đầu

• Quyền trả hàng: hàng nguyên đai, còn hạn được trả trước một ngày cụ thể, ví dụ Rằm tháng Giêng. Ghi rõ tỷ lệ được trả và phí nếu có.
• Gối đầu: trả trước một phần, phần còn lại thanh toán sau Tết, đổi lại cam kết lấy hàng cả năm.
• Chia đợt giao: chốt giá cả mùa nhưng giao hai, ba lần.
• Đổi mã: đổi mặt hàng chạy chậm lấy mặt hàng chạy nhanh cùng nhãn.

Mọi thỏa thuận nên có giấy tờ, ít nhất là tin nhắn xác nhận có ngày giờ.

Vay vốn ngắn hạn mùa vụ

Khi thiếu vốn, các lựa chọn thường gặp là vay theo món hoặc hạn mức ngân hàng cho hộ kinh doanh, vay người thân, hoặc tín dụng nhà cung cấp qua gối đầu. Ưu nhược điểm từng nguồn có trong bài các nguồn vốn khởi nghiệp. Nguyên tắc là chỉ vay cho phần hàng chắc bán và kỳ hạn khớp lúc thu tiền. Với lãi suất giả định 9 phần trăm một năm, chỉ để minh họa, khoản vay 50 triệu trong 3 tháng tốn khoảng 1,125 triệu tiền lãi. Lãi suất thực tế cần hỏi trực tiếp ngân hàng. Tránh tuyệt đối vay nóng để nhập hàng.

Xử lý hàng tồn sau Tết

• Hàng hạn ngắn: giảm giá từ 27, 28 tháng Chạp, đừng đợi sang năm mới.
• Hàng được trả: đối chiếu hóa đơn, trả trước hạn đã thỏa thuận.
• Giỏ quà: tháo ra bán lẻ hoặc gói combo nhỏ cho dịp đi lễ đầu năm.
• Đồ trang trí: chỉ cất món không theo mốt, tính cả chi phí kho.

Nhìn ngắn hạn và dài hạn

Ngắn hạn, mùa Tết là bài toán dòng tiền: đủ tiền nhập, đủ hàng bán, không chôn vốn sau Tết. Dài hạn, giá trị lớn nhất của mỗi mùa là số liệu và quan hệ. Sổ bán theo nhóm hàng, khách quen đặt quà biếu, nhà cung cấp chịu gối đầu giúp mùa sau dự báo sát hơn và cần ít vốn hơn.

Câu hỏi thường gặp

Nên bắt đầu nhập hàng Tết từ khi nào?

Hàng khô hạn dài có thể nhập từ đầu tháng Mười Một âm lịch, khoảng 9/12/2026. Hàng tươi, hạn ngắn để sang tháng Chạp, từ 8/1/2027.

Lần đầu bán Tết, chưa có số liệu năm trước thì dự báo thế nào?

Hỏi các sạp lân cận về mặt hàng chạy, nhập thử lượng nhỏ, theo dõi tốc độ bán hai tuần rồi mới nhập đợt lớn. Ưu tiên nhà cung cấp cho trả hàng.

Hàng tồn bao nhiêu thì chấp nhận được?

Không có con số chung. Hãy tính tỷ lệ bán hết hòa vốn cho lô của mình, khoảng cách giữa tỷ lệ bán thực tế và tỷ lệ đó càng lớn thì càng an toàn.

Lời kết

Một mùa kinh doanh mùa Tết có lãi bắt đầu từ ba con số: lịch nhập hàng khớp âm lịch, vốn lưu động đủ cho tháng căng nhất và tỷ lệ bán hết hòa vốn. Ghi cả ba vào sổ ngay hôm nay, mùa Tết Đinh Mùi sẽ bớt phần may rủi.