Cách tính lương hưu BHXH: đóng bao nhiêu năm, nhận bao nhiêu

Chị Hương 42 tuổi, đã đóng bảo hiểm xã hội 17 năm, muốn biết nếu làm tiếp đến tuổi nghỉ hưu thì mỗi tháng nhận được bao nhiêu. Câu hỏi này không cần đến chuyên gia: chỉ cần ba thông tin là số năm đóng, giới tính và mức bình quân tiền lương đóng. Dưới đây là cách tính lương hưu theo Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, có hiệu lực từ 1/7/2025.

Điều kiện hưởng lương hưu từ 1/7/2025

Người lao động đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc được hưởng lương hưu khi đủ hai điều kiện: đủ tuổi nghỉ hưu và có từ 15 năm đóng trở lên. Luật cũ yêu cầu 20 năm, nên đây là thay đổi lớn nhất cho người vào nghề muộn hoặc từng gián đoạn. Điểm này khớp giữa Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ (6/2025) và Báo Pháp luật TP.HCM.

Người đủ tuổi nhưng chưa đủ 15 năm có thể đóng tiếp, chuyển sang bảo hiểm xã hội tự nguyện, hưởng trợ cấp hằng tháng theo luật hoặc nhận một lần.

Tuổi nghỉ hưu theo lộ trình

Tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường tăng dần từ năm 2021: nam thêm 3 tháng mỗi năm đến 62 tuổi vào năm 2028, nữ thêm 4 tháng mỗi năm đến 60 tuổi vào năm 2035. Năm 2026, tuổi nghỉ hưu là 61 tuổi 6 tháng với nam và 57 tuổi với nữ, theo Thời báo Tài chính Việt Nam (12/2025) và Báo Văn hóa (4/2026). Năm 2027 sẽ là 61 tuổi 9 tháng với nam, 57 tuổi 4 tháng với nữ.

Tỷ lệ hưởng theo số năm đóng

Theo Luật Sư Việt Nam (7/2025) và Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ:

• Nữ: 45% ứng với 15 năm, mỗi năm thêm cộng 2%, tối đa 75% khi đủ 30 năm.
• Nam đóng từ 20 năm: 45% ứng với 20 năm, mỗi năm thêm cộng 2%, tối đa 75% khi đủ 35 năm.
• Nam đóng từ 15 đến dưới 20 năm: 40% ứng với 15 năm, mỗi năm thêm cộng 1%.

Số năm đóng	Tỷ lệ của nữ	Tỷ lệ của nam
15 năm	45%	40%
18 năm	51%	43%
20 năm	55%	45%
25 năm	65%	55%
30 năm	75%, mức tối đa	65%
35 năm	75%	75%, mức tối đa

Với chị Hương, nếu đóng đủ 25 năm, tỷ lệ là 65%. Nữ đạt trần sớm hơn nam 5 năm, nên với nữ, các năm đóng sau mốc 30 năm không làm tăng tỷ lệ hưởng nữa.

Mức bình quân tiền lương đóng bảo hiểm xã hội

Lương hưu không tính theo lương cuối cùng mà theo bình quân tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Với người làm ở doanh nghiệp, đây là bình quân của toàn bộ thời gian đóng, các khoản lương của những năm trước được điều chỉnh theo chỉ số giá. Vì vậy, những năm đầu lương thấp kéo bình quân xuống, còn việc đóng trên mức lương thấp hơn thu nhập thật làm lương hưu sau này thấp theo.

Ví dụ tính lương hưu cho nam và nữ

Giả định mức bình quân tiền lương sau điều chỉnh là 12 triệu đồng một tháng. Kết quả tính bằng python:

• Nữ, 25 năm đóng: 65% nhân 12 triệu, được 7,8 triệu đồng mỗi tháng.
• Nam, 25 năm đóng: 55% nhân 12 triệu, được 6,6 triệu đồng mỗi tháng.
• Nam, 30 năm đóng: 65%, được 7,8 triệu đồng, bằng nữ đóng 25 năm.
• Nam, 18 năm đóng: 43%, được khoảng 5,16 triệu đồng.

Nghỉ hưu trước tuổi bị giảm tỷ lệ

Người được nghỉ hưu sớm theo luật, ví dụ do suy giảm khả năng lao động, bị trừ 2% tỷ lệ hưởng cho mỗi năm nghỉ trước tuổi, theo Thời báo Tài chính Việt Nam và Luật Sư Việt Nam (1/2026). Nữ đóng 25 năm nghỉ sớm 2 năm còn 61%, lương hưu giảm từ 7,8 xuống 7,32 triệu đồng. Khoản chênh 480 nghìn mỗi tháng, nhân với 20 năm hưởng là khoảng 115 triệu đồng chưa tính điều chỉnh.

So với tự tích lũy

Phần đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất là 22% tiền lương, gồm 8% người lao động và 14% doanh nghiệp, theo LuatVietnam (2/2026) và Luật Sư Việt Nam. Với lương 12 triệu, đó là 2,64 triệu mỗi tháng. Nếu tự đầu tư khoản này trong 25 năm với lợi suất thực giả định 3% một năm, rồi rút đều trong 20 năm, python cho ra khoảng 6,5 triệu mỗi tháng, gần bằng lương hưu của nam đóng 25 năm.

Khác biệt nằm ở rủi ro. Lương hưu được trả trọn đời, được điều chỉnh theo giá cả, kèm thẻ bảo hiểm y tế và chế độ tử tuất. Tự tích lũy linh hoạt và để lại được cho con, nhưng phụ thuộc kỷ luật và lợi suất thị trường, tiền có thể cạn nếu sống lâu hơn dự tính. Sức mạnh của thời gian trong tích lũy được phân tích kỹ ở bài lãi kép và đầu tư dài hạn.

Góc nhìn ngắn hạn và dài hạn

Ngắn hạn, việc nên làm là tra cứu quá trình đóng trên ứng dụng của bảo hiểm xã hội, kiểm tra số năm và mức lương đóng có khớp thực tế không. Dài hạn, nên coi lương hưu là lớp nền và xây thêm tầng tích lũy riêng, nhất là nếu muốn nghỉ sớm như phong trào nghỉ hưu sớm FIRE. Hai lớp này nên nằm chung trong một kế hoạch tài chính cá nhân. Nội dung bài chỉ để tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Đóng bảo hiểm xã hội 15 năm thì lương hưu bao nhiêu?

Nữ được 45%, nam được 40% mức bình quân tiền lương đóng. Bình quân 10 triệu thì nữ nhận 4,5 triệu, nam 4 triệu mỗi tháng.

Đóng quá 30 năm với nữ hoặc 35 năm với nam có được thêm gì không?

Tỷ lệ hưởng không tăng nữa nhưng luật có chế độ trợ cấp một lần cho phần năm đóng vượt mức. Nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội để biết số tiền cụ thể.

Lương hưu có được tăng theo thời gian không?

Có. Lương hưu được điều chỉnh theo quyết định của Chính phủ, căn cứ chỉ số giá và tăng trưởng kinh tế.

Lời kết

Nắm được cách tính lương hưu, bạn sẽ biết mỗi năm đóng thêm đáng giá bao nhiêu và còn thiếu bao nhiêu để có cuộc sống hưu trí như mong muốn.