Lợi nhuận quý 3 doanh nghiệp niêm yết tăng 35,8%, VN-Index vẫn giảm

Hai con số đặt cạnh nhau dễ làm người mới bối rối. Lãi sau thuế quý III/2026 của nhóm doanh nghiệp niêm yết đã công bố tăng 35,8 phần trăm so với cùng kỳ. Cùng lúc đó VN-Index giảm khoảng 1,5 phần trăm trong tháng 10 về 1.741,62 điểm, rồi mất thêm 0,93 phần trăm trong tuần 2 đến 6/11 để đóng cửa ở 1.725,36 điểm. Lợi nhuận tăng mà giá giảm không phải nghịch lý, nếu nhìn kỹ bên trong con số.

Số liệu mùa báo cáo quý III

Theo dữ liệu FiinGroup được Tạp chí Kinh tế Tài chính đăng ngày 2/11 và Báo Đầu tư đăng lại ngày 3/11, tính đến 30/10/2026 có 797 trên 1.518 doanh nghiệp và ngân hàng niêm yết đã công bố kết quả hoặc ước tính, chiếm khoảng 77 phần trăm vốn hóa. Lãi sau thuế quý III tăng 35,8 phần trăm so cùng kỳ. Cũng theo báo cáo này, mức tăng quý I là 47,4 phần trăm và quý II là 44,1 phần trăm, tức đà tăng đang chậm lại khoảng 11,6 điểm phần trăm so với quý I.

Nhóm	Tăng trưởng lãi quý III so cùng kỳ	Ghi chú
Phi tài chính	tăng 65,5%	động lực chính của quý
Tài chính nói chung	tăng 2,6%	quý II tăng 23%
Ngân hàng	tăng 14,1%	20 trên 28 ngân hàng đã công bố
Dịch vụ tài chính	giảm 43,1%	chủ yếu công ty chứng khoán
Bất động sản	tăng 237,3%	69 doanh nghiệp đã công bố

Các số phi tài chính, tài chính, ngân hàng và bất động sản khớp giữa Tạp chí Kinh tế Tài chính và Báo Đầu tư. Số của nhóm dịch vụ tài chính và các quý trước được lấy theo Tạp chí Kinh tế Tài chính.

Lợi nhuận tập trung vào ít doanh nghiệp

Mức tăng bình quân che đi sự phân hóa. Theo Tạp chí Kinh tế Tài chính, nếu loại nhóm doanh nghiệp của một tập đoàn bất động sản lớn, lãi của nhóm doanh nghiệp thuộc VN-Index chỉ tăng khoảng 23,7 phần trăm, so với 50,1 phần trăm khi tính cả nhóm này. Một thống kê khác của cùng tạp chí ngày 3/11, tính trên cả ba sàn, ghi mức tăng chung 45,1 phần trăm và 21,3 phần trăm khi loại nhóm này. Hai bộ số khác nhau vì phạm vi mẫu khác nhau, nhưng cùng một kết luận: phần lớn mức tăng đến từ rất ít doanh nghiệp.

Cũng theo FiinGroup, nhóm vốn hóa vừa giảm lãi 14,7 phần trăm và nhóm vốn hóa nhỏ giảm 16,8 phần trăm, 9 trên 19 ngành có lãi giảm. Với nhà đầu tư nắm nhiều cổ phiếu vừa và nhỏ, mùa báo cáo này không đẹp như con số tổng.

Vì sao giá không chạy theo lợi nhuận

• Giá đã phản ánh kỳ vọng trước: thị trường định giá tương lai. Khi kết quả tốt đã được dự báo từ trước, công bố chính thức thường không tạo thêm lực mua, thậm chí là lúc chốt lời.
• Lãi suất và tỷ giá chi phối định giá: Fed giữ lãi suất cao và thị trường còn cược khả năng tăng tiếp vào tháng 12. Khi lãi suất phi rủi ro cao, nhà đầu tư đòi mức định giá thấp hơn cho cùng một đồng lợi nhuận. Cách nối lợi nhuận với giá bằng P/E được giải thích ở bài định giá cổ phiếu cơ bản.
• Khối ngoại bán ròng: khối ngoại bán ròng khoảng 869 tỷ đồng trên HoSE trong tuần 2 đến 6/11, theo Hà Nội Mới và Tin nhanh Chứng khoán, sau một tháng 10 bán ròng lớn. Diễn biến này được phân tích trong bài khối ngoại bán ròng, VN-Index giảm ba tháng.
• Nhóm chiếm tỷ trọng lớn tăng chậm: ngân hàng là nhóm có tỷ trọng vốn hóa lớn nhất nhưng lãi chỉ tăng 14,1 phần trăm, còn nhóm chứng khoán giảm mạnh.

Chất lượng lợi nhuận: đâu là lãi bền, đâu là lãi một lần

Một khoản lãi tăng vọt có thể đến từ bán dự án, thoái vốn công ty con, hoàn nhập dự phòng hay chênh lệch tỷ giá. Những khoản này làm đẹp một quý nhưng không lặp lại. Mức tăng 237,3 phần trăm của bất động sản phụ thuộc nhiều vào thời điểm bàn giao dự án, còn các ngành như dầu khí, ô tô tăng mạnh một phần do nền thấp của năm trước. Khi đọc báo cáo, hãy xem lãi từ hoạt động kinh doanh chính có tăng không, dòng tiền kinh doanh có dương không và biên lợi nhuận gộp thay đổi thế nào. Ba bảng báo cáo cơ bản được hướng dẫn trong bài cách đọc báo cáo tài chính doanh nghiệp.

Cách nhà đầu tư cá nhân đọc mùa báo cáo

1. So kết quả với kỳ vọng trước đó, không chỉ so với cùng kỳ.
2. Tách khoản lãi bất thường khỏi lãi từ hoạt động chính.
3. Xem lợi nhuận lũy kế 9 tháng so với kế hoạch năm.
4. Đặt mức tăng của doanh nghiệp cạnh mức tăng của ngành và của nhóm vốn hóa tương đương.
5. Kiểm tra định giá sau khi giá đã phản ứng với kết quả.

Ngắn hạn, chỉ số còn chịu tác động của CPI Mỹ ngày 10/11, tỷ giá và dòng vốn ngoại nhiều hơn là của báo cáo quý III đã ra gần hết. Dài hạn, giá cổ phiếu có xu hướng đi theo lợi nhuận bền vững, nên một mùa báo cáo tăng trưởng vẫn là nền tảng tích cực nếu nó lan rộng ra nhiều ngành hơn. Bài viết chỉ nêu ngành để giải thích bức tranh, không khuyến nghị mã cổ phiếu nào. Nội dung chỉ để tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Lợi nhuận quý 3 tăng thì VN-Index có tăng theo không?

Không nhất thiết trong ngắn hạn. Chỉ số còn phụ thuộc kỳ vọng, lãi suất, tỷ giá và dòng tiền. Trong dài hạn, lợi nhuận là yếu tố quan trọng nhất.

Vì sao loại một nhóm doanh nghiệp thì mức tăng giảm mạnh?

Vì nhóm đó có lợi nhuận rất lớn so với phần còn lại. Khi lợi nhuận tập trung, con số bình quân không đại diện cho đa số doanh nghiệp.

Lãi tăng do khoản bất thường có đáng lo không?

Không xấu, nhưng không nên coi là năng lực lặp lại. Khi định giá, nhiều nhà phân tích loại các khoản này ra để tính lợi nhuận cốt lõi.

Lời kết

Mức tăng lợi nhuận quý 3 doanh nghiệp niêm yết là tin tốt cho nền tảng thị trường, nhưng nó đang tập trung ở số ít doanh nghiệp và diễn ra khi lãi suất toàn cầu còn cao. Hiểu điều đó giúp bạn không vội thất vọng vì chỉ số giảm, cũng không vội hưng phấn vì một con số tổng.