Chứng quyền có bảo đảm CW là gì: đòn bẩy và rủi ro mất trắng
Chứng quyền có bảo đảm cho phép bỏ ra số vốn nhỏ để hưởng biến động của một cổ phiếu, nhưng cũng có thể về 0 khi đáo hạn. Bài viết giải thích các thông số, cách tính điểm hòa vốn và so sánh với phái sinh, cổ phiếu.

Trên bảng giá có một khu vực riêng với những mã bắt đầu bằng chữ C, giá chỉ vài trăm đến vài nghìn đồng. Đó là chứng quyền có bảo đảm, hay CW. Giá rẻ khiến nhiều người nghĩ đây là cách đầu tư vốn nhỏ an toàn, trong khi thực tế CW có thể mất toàn bộ giá trị chỉ sau vài tháng nếu cổ phiếu cơ sở không tăng đủ.
Chứng quyền có bảo đảm là gì
Chứng quyền có bảo đảm là chứng khoán do công ty chứng khoán phát hành, cho người sở hữu quyền mua chứng khoán cơ sở ở một mức giá định trước, hoặc nhận khoản tiền chênh lệch khi đáo hạn. Tại Việt Nam, CW đang giao dịch là loại chứng quyền mua trên cổ phiếu, thời hạn từ 3 đến 24 tháng, thực hiện theo kiểu châu Âu, tức chỉ thực hiện quyền vào ngày đáo hạn, và thanh toán bằng tiền. Bạn không nhận cổ phiếu, chỉ nhận tiền nếu chứng quyền có lãi.
Chữ "có bảo đảm" nghĩa là tổ chức phát hành phải có tài sản bảo đảm cho nghĩa vụ thanh toán, không có nghĩa là người mua được bảo đảm lợi nhuận.
Các thông số cần đọc
- Tổ chức phát hành: công ty chứng khoán đủ điều kiện và được cấp phép phát hành.
- Giá thực hiện: mức giá cổ phiếu cơ sở dùng để tính khoản thanh toán.
- Tỷ lệ chuyển đổi: số CW tương ứng với 1 cổ phiếu. Tỷ lệ 2:1 nghĩa là 2 CW ứng với 1 cổ phiếu.
- Ngày đáo hạn và ngày giao dịch cuối cùng: CW ngừng giao dịch trước ngày đáo hạn 2 ngày.
- Giá thanh toán: bình quân giá đóng cửa của cổ phiếu cơ sở trong 5 phiên liền trước ngày đáo hạn, không tính ngày đáo hạn.
| Thông số | Chứng quyền giả định CABC01 |
|---|---|
| Cổ phiếu cơ sở | ABC, giá hiện tại 30.000 đồng |
| Loại | Chứng quyền mua, kiểu châu Âu |
| Giá thực hiện | 32.000 đồng |
| Tỷ lệ chuyển đổi | 2:1 |
| Giá CW | 1.500 đồng |
| Thời hạn | 6 tháng |
| Điểm hòa vốn khi đáo hạn | 35.000 đồng |
Giá trị nội tại và giá trị thời gian
Giá một CW gồm hai phần. Giá trị nội tại bằng giá cổ phiếu trừ giá thực hiện, chia tỷ lệ chuyển đổi, nếu kết quả âm thì bằng 0. Giá trị thời gian là phần còn lại, phản ánh khả năng cổ phiếu tăng trước ngày đáo hạn.
Với CW giả định trên, cổ phiếu 30.000 đồng thấp hơn giá thực hiện, nên giá trị nội tại bằng 0 và toàn bộ 1.500 đồng là giá trị thời gian. Nếu cổ phiếu lên 36.000 đồng và CW giá 2.300 đồng, giá trị nội tại là 2.000 đồng, giá trị thời gian còn 300 đồng. Giá trị thời gian hao dần khi ngày đáo hạn đến gần, càng về cuối càng nhanh.
Ví dụ lãi lỗ khi đáo hạn
Bạn mua 10.000 CW giá 1.500 đồng, tổng vốn 15 triệu đồng. Điểm hòa vốn bằng giá thực hiện cộng giá CW nhân tỷ lệ chuyển đổi: 32.000 cộng 3.000, bằng 35.000 đồng. So sánh với dùng cùng 15 triệu mua 500 cổ phiếu ABC ở 30.000 đồng, tính bằng python, chưa gồm thuế phí:
| Giá thanh toán | Tiền nhận mỗi CW | Lãi lỗ CW | Lãi lỗ 500 cổ phiếu |
|---|---|---|---|
| 28.000 | 0 | Lỗ 15 triệu, mất 100% | Lỗ 1 triệu, giảm 6,7% |
| 32.000 | 0 | Lỗ 15 triệu, mất 100% | Lãi 1 triệu, tăng 6,7% |
| 35.000 | 1.500 | Hòa vốn | Lãi 2,5 triệu, tăng 16,7% |
| 38.000 | 3.000 | Lãi 15 triệu, tăng 100% | Lãi 4 triệu, tăng 26,7% |
| 42.000 | 5.000 | Lãi 35 triệu, tăng 233,3% | Lãi 6 triệu, tăng 40% |
Bảng cho thấy hai điều. Cổ phiếu tăng 6,7% lên đúng giá thực hiện, người giữ cổ phiếu có lãi nhưng người giữ CW mất trắng. Khi cổ phiếu tăng mạnh, CW khuếch đại lãi nhiều lần. Đó là bản chất đòn bẩy: cổ phiếu phải tăng đủ nhiều, đủ nhanh, trước ngày đáo hạn.
So với phái sinh và mua cổ phiếu trực tiếp
- So với cổ phiếu: CW cần ít vốn hơn, lỗ tối đa bằng tiền đã bỏ ra, nhưng có hạn sử dụng và không có cổ tức hay quyền biểu quyết.
- So với hợp đồng tương lai: CW không bị gọi ký quỹ và không lỗ quá số vốn, nhưng chỉ có lãi theo chiều tăng và chịu hao mòn giá trị thời gian. Với tài khoản vay ký quỹ, rủi ro lại khác, xem bài call margin là gì.
- Giao dịch: CW mua bán trên HoSE như cổ phiếu, bước giá 10 đồng, thanh toán theo chu kỳ của thị trường cơ sở. Cơ chế chung được tóm tắt trong bài thị trường chứng khoán Việt Nam vận hành thế nào.
Góc nhìn ngắn hạn và dài hạn
Ngắn hạn, giá CW phản ứng mạnh theo cổ phiếu cơ sở và tâm lý thị trường, phù hợp với người theo dõi sát và chấp nhận mất toàn bộ khoản đã bỏ vào. Mua CW sắp đáo hạn vì thấy giá rẻ là sai lầm hay gặp. Dài hạn, CW không phải công cụ tích sản vì có hạn sử dụng. Người muốn sở hữu doanh nghiệp lâu dài nên nhìn vào cổ phiếu hoặc quỹ. Tâm lý FOMO khi thấy CW tăng vài lần trong một tuần cũng là cái bẫy được nhắc trong bài tâm lý đầu tư và những sai lầm phổ biến.
Nội dung bài chỉ để tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư. Mã CABC01 và các mức giá là giả định.
Câu hỏi thường gặp
Giữ CW đến đáo hạn có phải làm gì không?
Không. Nếu CW có lãi, tiền thanh toán được chuyển về tài khoản sau khi trừ thuế. Nếu không có lãi, CW hết giá trị.
Vì sao giá CW có lúc không tăng dù cổ phiếu tăng?
Giá trị thời gian đang hao mòn, hoặc giá CW trước đó đã cao hơn giá trị lý thuyết. Hãy so giá CW với giá trị nội tại trước khi mua.
Có bán CW trước ngày đáo hạn được không?
Được. Bạn bán trên sàn như cổ phiếu cho đến ngày giao dịch cuối cùng, tức 2 ngày trước đáo hạn. Sau mốc này chỉ còn chờ thanh toán.
Lời kết
Trước khi mua chứng quyền có bảo đảm, hãy tự tính ba con số: giá trị nội tại, điểm hòa vốn và số ngày còn lại. Nếu cổ phiếu cơ sở cần tăng hơn 15% trong ba tháng chỉ để hòa vốn, đó là một canh bạc khó hơn vẻ ngoài giá rẻ của nó.