Giảm trừ gia cảnh mới: lương bao nhiêu thì phải nộp thuế TNCN

Lương gross 20 triệu đồng một tháng, độc thân, trước đây mỗi tháng bị khấu trừ vài trăm nghìn tiền thuế. Từ kỳ tính thuế 2026, cùng mức lương đó chỉ còn khoảng 120 nghìn đồng. Có con nhỏ đã đăng ký người phụ thuộc thì không phải nộp đồng nào. Thay đổi đến từ hai chỗ: mức giảm trừ gia cảnh cao hơn và biểu thuế rút từ 7 bậc xuống 5 bậc. Dưới đây là cách tự kiểm tra mình nộp bao nhiêu.

Mức giảm trừ gia cảnh đang áp dụng

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, được Tạp chí Luật sư Việt Nam (9/2026) và Báo Văn hóa (3/2026) tóm tắt thống nhất, mức giảm trừ áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 như sau:

• Bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng mỗi tháng, tức 186 triệu đồng mỗi năm. Mức cũ là 11 triệu đồng.
• Mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng mỗi tháng. Mức cũ là 4,4 triệu đồng.

Luật có hiệu lực từ 1/7/2026, nhưng các quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công áp dụng cho cả kỳ tính thuế 2026. Nói cách khác, khi quyết toán năm 2026, toàn bộ 12 tháng được tính theo mức giảm trừ và biểu thuế mới.

Cách tính thu nhập tính thuế

Công thức gồm hai bước:

1. Thu nhập chịu thuế bằng tổng lương, thưởng, phụ cấp trừ các khoản được miễn hoặc không tính thuế.
2. Thu nhập tính thuế bằng thu nhập chịu thuế trừ giảm trừ gia cảnh, trừ bảo hiểm bắt buộc phần người lao động đóng, trừ đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học hợp lệ nếu có.

Sau đó áp thu nhập tính thuế vào biểu lũy tiến từng phần. Mỗi bậc chỉ đánh thuế phần thu nhập nằm trong bậc đó, nên lên bậc không làm toàn bộ thu nhập chịu thuế suất cao hơn.

Bảng ví dụ theo mức lương và số người phụ thuộc

Để dễ so sánh, các ví dụ dưới đây giả định người lao động đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp tổng cộng 10,5% trên toàn bộ lương gross và không có khoản miễn thuế nào khác. Thực tế lương đóng bảo hiểm có mức trần và nhiều nơi đóng trên mức lương thấp hơn lương thực nhận, nên con số của bạn có thể khác.

Lấy dòng 30 triệu, không người phụ thuộc làm ví dụ: trừ 3,15 triệu bảo hiểm và 15,5 triệu giảm trừ bản thân, còn 11,35 triệu thu nhập tính thuế. Bậc 1 chịu 5% của 10 triệu là 500 nghìn, bậc 2 chịu 10% của 1,35 triệu là 135 nghìn, tổng 635 nghìn đồng mỗi tháng.

Đăng ký người phụ thuộc và các khoản không tính thuế

Người phụ thuộc thường gồm con chưa thành niên, con đang đi học hoặc khuyết tật, cha mẹ, vợ hoặc chồng không có khả năng lao động hoặc có thu nhập dưới mức quy định. Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính cho một người nộp thuế. Nếu hai vợ chồng cùng đi làm, hãy thống nhất ai đăng ký con để tránh bị loại khi quyết toán.

• Người làm công ăn lương nộp mẫu đăng ký người phụ thuộc qua tổ chức trả thu nhập, kèm giấy tờ chứng minh quan hệ như giấy khai sinh.
• Đăng ký càng sớm càng tốt, nếu đăng ký muộn có thể cần làm thủ tục điều chỉnh khi quyết toán.
• Các khoản không tính vào thu nhập chịu thuế hoặc được trừ thường gặp: phần bảo hiểm bắt buộc người lao động đóng, tiền ăn giữa ca trong mức hướng dẫn, phần tiền lương làm thêm giờ cao hơn lương làm trong giờ.

Lịch quyết toán và việc nên làm cuối năm

Theo quy định quản lý thuế lâu nay, tổ chức trả thu nhập quyết toán thay chậm nhất vào cuối tháng thứ ba sau khi kết thúc năm, còn cá nhân tự quyết toán chậm nhất vào cuối tháng thứ tư. Năm 2026 là năm đầu áp dụng biểu thuế mới, vì vậy nên theo dõi hướng dẫn của cơ quan thuế cho kỳ này.

Trong ngắn hạn, nếu số thuế tạm khấu trừ trong năm chưa khớp với biểu mới, quyết toán sẽ điều chỉnh và nhiều người có thể được hoàn phần nộp thừa. Hãy kiểm tra số đã bị khấu trừ trên phiếu lương hoặc ứng dụng eTax, đối chiếu với cách tính ở trên. Phần tiền thuế tiết kiệm được hằng tháng nên được đưa vào kế hoạch chi tiêu có chủ đích thay vì tan vào chi tiêu lặt vặt, gợi ý cách chia trong bài lập ngân sách cá nhân.

Về dài hạn, mức giảm trừ cố định trong khi lương danh nghĩa tăng theo lạm phát, nên sau vài năm ngưỡng nộp thuế sẽ lại thấp đi so với mặt bằng thu nhập. Chuyện thuế suất bao nhiêu là vừa, khi nào giảm thuế giúp tăng thu và khi nào không, được bàn trong bài đường cong Laffer. Còn ai thật sự gánh thuế thu nhập khi doanh nghiệp đàm phán lương theo số net thì xem bài ai thực sự chịu thuế.

Câu hỏi thường gặp

Lương 17 triệu một tháng có phải nộp thuế không?

Nếu đóng bảo hiểm 10,5% trên toàn bộ lương và không có thu nhập nào khác, lương gross dưới khoảng 17,3 triệu đồng chưa phát sinh thuế. Thu nhập tính thuế bằng 0 sau khi trừ bảo hiểm và 15,5 triệu giảm trừ bản thân.

Thưởng Tết, lương tháng 13 có được giảm trừ riêng không?

Không. Thưởng cộng vào thu nhập chịu thuế của tháng nhận, còn giảm trừ gia cảnh vẫn tính theo tháng. Khi quyết toán, toàn bộ thu nhập năm được tính lại theo mức giảm trừ cả năm.

Cha mẹ có lương hưu có đăng ký người phụ thuộc được không?

Phụ thuộc vào mức thu nhập của cha mẹ so với ngưỡng quy định. Nếu vượt ngưỡng thì không đủ điều kiện, nên hỏi bộ phận nhân sự hoặc cơ quan thuế trước khi đăng ký.

Lời kết

Mức giảm trừ gia cảnh mới giúp phần lớn người làm công thu nhập trung bình nộp ít thuế hơn hẳn. Việc cần làm ngay là đăng ký đủ người phụ thuộc, giữ chứng từ bảo hiểm và từ thiện, rồi tự tính lại theo công thức trên trước mùa quyết toán.