Bảo hiểm liên kết đầu tư có nên mua: chi phí, quyền lợi và rủi ro

Nhiều người ký hợp đồng bảo hiểm liên kết đầu tư sau một buổi tư vấn với bảng minh họa giá trị tài khoản tăng đều qua 20 năm. Ba năm sau, khi cần tiền và muốn hủy, họ mới phát hiện số tiền nhận lại chỉ bằng một phần nhỏ tổng phí đã đóng. Vấn đề thường không nằm ở sản phẩm mà ở việc người mua không hiểu cấu trúc phí ngay từ đầu.

Liên kết chung và liên kết đơn vị khác nhau ra sao

Bảo hiểm liên kết chung đưa phần phí đầu tư vào một quỹ chung do doanh nghiệp bảo hiểm quản lý. Người mua được công bố lãi suất định kỳ và thường có mức lãi suất cam kết tối thiểu. Rủi ro đầu tư vì vậy được chia sẻ một phần với doanh nghiệp.

Bảo hiểm liên kết đơn vị cho phép người mua chọn một hoặc nhiều quỹ, phí đầu tư được dùng mua đơn vị quỹ. Giá trị tài khoản lên xuống theo giá đơn vị quỹ, không có lãi cam kết. Tiềm năng lợi nhuận cao hơn nhưng người mua chịu toàn bộ rủi ro thị trường.

Các loại phí cần đọc kỹ

• Phí ban đầu: khấu trừ một tỷ lệ từ phí đóng trong những năm đầu trước khi đưa vào tài khoản. Tỷ lệ này thường rất cao ở năm thứ nhất.
• Phí bảo hiểm rủi ro: chi phí cho quyền lợi bảo vệ, khấu trừ hằng tháng, tăng theo tuổi.
• Phí quản lý hợp đồng: số tiền cố định hằng tháng.
• Phí quản lý quỹ: tính trên giá trị quỹ, đã phản ánh trong lãi công bố hoặc giá đơn vị quỹ.
• Phí hủy hợp đồng (chấm dứt trước hạn): khấu trừ khi bạn hủy trong những năm đầu, giảm dần theo thời gian.

Mỗi sản phẩm có biểu phí riêng, ghi trong quy tắc điều khoản và tài liệu minh họa. Hãy yêu cầu tư vấn viên chỉ đúng trang có biểu phí và tính cùng bạn trên con số cụ thể.

Quyền lợi bảo hiểm thật sự là gì

Quyền lợi bảo vệ của sản phẩm liên kết đầu tư thường xoay quanh tử vong và thương tật toàn bộ vĩnh viễn, cộng giá trị tài khoản. Các quyền lợi như nằm viện, bệnh hiểm nghèo thường là sản phẩm bổ trợ riêng với phí riêng. Hãy tự hỏi: nếu bỏ phần đầu tư ra, mình đang trả bao nhiêu cho phần bảo vệ, và số tiền bảo hiểm có đủ thay thế thu nhập cho gia đình không?

Quy định tư vấn và 21 ngày cân nhắc

Theo Điều 35 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 (số 08/2022/QH15, hiệu lực từ 1/1/2023), với hợp đồng có thời hạn trên 1 năm, trong 21 ngày kể từ ngày nhận được hợp đồng, bên mua có quyền từ chối tiếp tục tham gia. Khi đó hợp đồng bị hủy bỏ, bên mua được hoàn lại phí đã đóng sau khi trừ chi phí hợp lý (nếu có) theo thỏa thuận trong hợp đồng.

Thông tư 67/2023/TT-BTC bổ sung các ràng buộc cho kênh bán: đại lý phải ghi âm quá trình tư vấn sản phẩm liên kết đầu tư, và ngân hàng làm đại lý không được tư vấn, chào bán sản phẩm này cho khách hàng trong khoảng 60 ngày trước và sau ngày giải ngân toàn bộ khoản vay. Nếu bạn được gợi ý mua bảo hiểm ngay khi đang làm thủ tục vay, hãy nhớ quy định này.

Hủy sớm mất bao nhiêu: ví dụ năm thứ 3

Ví dụ dưới đây hoàn toàn giả định để minh họa cơ chế, không đại diện cho sản phẩm cụ thể nào. Phí đóng 20 triệu đồng mỗi năm. Phí ban đầu lần lượt 60%, 40% và 20% phí năm 1, 2, 3. Phí rủi ro và quản lý hợp đồng 2,4 triệu mỗi năm. Quỹ sinh lời 5% một năm sau phí quản lý quỹ. Phí hủy năm thứ 3 bằng 70% phí một năm, tức 14 triệu.

Hủy cuối năm thứ 3, bạn nhận khoảng 17,35 triệu đồng sau khi trừ phí hủy, trong khi đã đóng 60 triệu. Phần mất đi khoảng 42,65 triệu, tương đương 71,1% tổng phí. Trong đó một phần là chi phí cho quyền lợi bảo vệ bạn đã thật sự nhận trong 3 năm, phần lớn còn lại là phí ban đầu và phí hủy.

So với bảo hiểm thuần cộng tự đầu tư

Phương án thay thế phổ biến: mua bảo hiểm tử kỳ thuần với phí giả định 3 triệu mỗi năm, phần 17 triệu còn lại tự đầu tư. Với cùng mức sinh lời giả định 5%, sau 3 năm tài khoản tự đầu tư đạt khoảng 56,27 triệu. Khoảng cách lớn chủ yếu vì không có phí ban đầu và phí hủy.

Đổi lại, tự đầu tư đòi hỏi kỷ luật: không ai nhắc bạn đóng tiền, và rất dễ rút ra tiêu. Người đã có thói quen tích lũy đều đặn có thể tham khảo kênh quỹ chỉ số và ETF với chi phí thấp. Người hay tiêu lố có thể thấy cơ chế ép đóng phí của bảo hiểm có giá trị thật, miễn là hiểu mình đang trả giá cho sự ép buộc đó.

Góc nhìn ngắn hạn và dài hạn

Ngắn hạn, sản phẩm này gần như luôn bất lợi nếu bạn có khả năng phải hủy trong vài năm đầu. Vì vậy, đừng mua khi chưa có quỹ dự phòng đủ vài tháng chi tiêu. Dài hạn, phí ban đầu được chia mỏng qua nhiều năm và lãi kép có thời gian phát huy, nhưng kết quả vẫn phụ thuộc lợi suất quỹ, không có gì bảo đảm bảng minh họa sẽ thành hiện thực.

Câu hỏi thường gặp

Hủy trong 21 ngày có được hoàn đủ tiền?

Được hoàn phí đã đóng sau khi trừ chi phí hợp lý theo hợp đồng, ví dụ chi phí khám sức khỏe nếu có. Hãy gửi yêu cầu bằng văn bản và giữ bằng chứng ngày nhận hợp đồng.

Bảng minh họa có phải lợi nhuận cam kết?

Không. Bảng minh họa dựa trên giả định lợi suất. Chỉ phần lãi suất tối thiểu cam kết (nếu có, ở sản phẩm liên kết chung) mới là cam kết.

Đang đóng mà khó khăn tài chính thì làm gì?

Trước khi hủy, hỏi doanh nghiệp về tạm ngưng đóng phí, giảm số tiền bảo hiểm hoặc rút một phần. Mỗi lựa chọn có điều kiện và chi phí riêng.

Kết luận

Bảo hiểm liên kết đầu tư không tốt hay xấu tự thân. Nó phù hợp với người có thu nhập ổn định, đã có quỹ dự phòng, cam kết đóng phí dài hạn và hiểu rõ biểu phí. Nếu bạn chưa trả lời được câu hỏi "hủy năm thứ 3 tôi nhận lại bao nhiêu", thì chưa nên ký.